Kleur in hybride workflows

Fons Put
22 December 2021
Eye-Opener

Het klinkt als een vanzelfsprekendheid in een grafisch bedrijf met zowel offset -als digitale drukpersen: voor hoge oplages gebruiken we de offsetpers, voor kleine oplages de digitale pers. In beide gevallen wordt door de klant drukwerk met gelijke kleurkwaliteit verwacht, de gebruikte productiemethode is voor hem eigenlijk niet relevant. Dat dit in de praktijk niet zo eenvoudig is als het klinkt, volgt uit deze veel voorkomende uitdaging: een consistente kleurweergave van een huiskleur op gecoat en niet-gecoat papier, digitaal en in offset.

Breken we de uitdaging in hapklare brokken dan krijg je volgende situaties:

Huisstijlgids

In het overgrote deel van de huisstijlgidsen wordt vertrokken van een Pantone-kleurnummer met daarnaast RGB- en CMYK-afgeleiden voor gebruik op het web en in print. Naast de visuele kleurindruk van de huiskleur op de Pantonewaaier, kan je in de digitale kleurbibliotheek van je opmaaksoftware de colorimetrische kleurdefinitie (L*a*b*) van de Pantonekleur terugvinden.

Voorbeeld: PANTONE+ Solid Coated 166

Fig. Kleuren kiezen aan de hand van een Pantonewaaier

Tussen Pantonekleur en de RGB-definitie (web) uit de huisstijlgids is er geen zichtbaar verschil. Het grootste deel van de Pantonewaaier kan foutloos via RGB-coördinaten aangeduid worden. Bij de CMYK-definitie ligt dit anders. Hierbij wordt de drukkleur opgebouwd via transparante inkten. Dit is een efficiënt proces waarbij alle kleurtinten kunnen opgebouwd worden, alleen kan men niet altijd de kleurintensiteit (chroma) benaderen zoals in Pantonewaaier aanwezig. Bij het afleiden van de CMYK-coördinaten in de huisstijlgids wordt uitgegaan van offset-drukwerk op gecoat papier (in vaktermen FOGRA51).

Fig. Simulatie van de PANTONE+ Solid Coated 166 (links), RGB voor gebruik op het web (midden) en CMYK (rechts) voor gebruik in print met transparante procesinkten.

Bekijken we in detail hoe je met deze CMYK-aanduiding van de huiskleur kan omgaan.

Drukken op gecoat papier

De PANTONE+ Solid Coated waaier is afgedrukt op gecoat papier. De papiercoating houdt de kleurpigmenten uit de drukinkt bovenaan, de vlakke kleurlaag resulteert in een hoge kwalitatieve indruk met hoge kleurintensiteit. Op deze basis zijn de CMYK-coördinaten in de huisstijlgids opgenomen (FOGRA 51).

Fig. Links: uitvloei van kleurpigmenten door afwezigheid van papiercoating (niet-gecoat papier) of primer. Rechts het effect van een papiercoating of primer: de pigmenten blijven geconcentreerd aan de oppervlakte (bron: Canon Colorgrip)

Drukken op een offsetpers

In een gestandaardiseerd offset drukproces (FOGRA 51) verkrijg je een nauwkeurige simulatie van de CMYK-versie van de huisstijlkleur.

Drukken een digitale pers

Dit gaat in principe probleemloos door volgende typische werkwijze:

Bij het kalibreren van de digitale pers worden per papiersoort (groep) printer-kleurprofielen opgesteld.
De binnenkomende CMYK-data wordt beschouwd (‘assign profile’) als coated offset-data, conform met de aanduiding in de huisstijlgids.
De workflow software simuleert de huisstijlkleur nauwkeurig via de printer-kleurprofielen

Fig. Omrekenen van CMYK-data: van gecoate offsetkleur naar het digitale-printer-kleurprofiel.

Drukken op niet-gecoat papier

Drukken op een digitale pers

Op een digitale pers is een printer-kleurprofiel opgesteld voor het niet-gecoat papier. Zoals verklaard, zal je hier niet dezelfde kleurintensiteit kunnen behalen als op gecoat papier. Je krijgt nu opties inzake hoe je met de binnenkomende CMYK-data omgaat:

Optie 1:

inkomende CMYK-data beschouwen als coated offset-data, identiek met de setup voor drukwerk op gecoat papier.
De workflow software rekent de gecoate offsetkleur om naar een zo goed mogelijke simulatie op niet-gecoat papier via het printerprofiel.
Als gedrukt resultaat krijg je een minder intense versie van de huisstijlkleur, maar wel met een juiste kleurtint.

Optie 2:

inkomende CMYK-data beschouwen als niet-gecoate offset-data (FOGRA52). Dit geeft een beduidend andere kleur in vergelijking met optie 1.
De workflow software rekent de niet-gecoate offsetkleur om naar een zo goed mogelijke simulatie op niet-gecoat papier via het printerprofiel.
Als gedrukt resultaat krijg je een minder intense versie van de huisstijlkleur, die bovendien in kleurtint verschilt (in dit voorbeeld wordt de kleur te rood).

Drukken op een offsetpers

Hier kan je ook verschillende opties nemen:

Optie 1:

Afdrukken in een gestandaardiseerd offset drukproces voor niet-gecoat papier (FOGRA 52). Hierbij zal de gedrukte kleur overeenstemmen met optie 2 op de digitale pers.

Optie 2:

Afdrukken in een niet-gestandaardiseerd drukproces. Hierbij wordt gebruik gemaakt van compensatiecurves die een overgang van offset-coated naar offset op niet-gecoat papier simuleren. Als resultaat wordt de huisstijlkleur lichter maar blijft wel de originele tint behouden.

Conclusies

Door in het productieproces van de digitale printer te veronderstellen dat de klant coated-offset kleurdata aanlevert, krijg je de meest consistente kleur, zowel op gecoat als niet-gecoat papier. Moeilijkheid is dat deze strategie niet vanzelfsprekend te implementeren is in gestandaardiseerde offset: in gestandaardiseerde offset op niet-gecoat papier ontstaan kleurverschuivingen van de huiskleur. Speciale compensatiecurves kunnen een beter resultaat opleveren maar heeft het nadeel van niet-standaardisatie (reprints, enz.…).

Door voor het niet gecoate papier ook te veronderstellen dat de klant niet-gecoate data instuurt, krijg je zowel op de digitale pers als in gestandaardiseerde offset dezelfde kleur, maar helaas afwijkend van de huiskleur.

Het lijkt in de hybride workflows dus een beetje kiezen tussen cholera en de pest, elke aanpak heeft wel een nadeel. Inzetten van color-servers kan dit oplossen maar heeft dan weer het nadeel van extra complexiteit.

Standaardisatie van de drukprocessen is dus niet de oplossing in hybride workflows. Je krijgt natuurlijk wel kleurvoorspelbaarheid, maar de hamvraag “drukken we de gevraagde kleur op niet gecoat papier?” blijft.