Het gras is groener in de signwereld

De signwereld straalt optimisme uit. Ondanks stijgende energieprijzen, de geopolitieke ontwikkelingen en de nasleep van de coronapandemie. Juist de branche die begin 2020 direct de eerste klappen kreeg, lijkt helemaal klaar voor snel herstel. Drukkerijen doen er dus goed aan daar eens over de schutting te kijken – technologisch zijn de verschillen minder groot dan ze misschien lijken.

De positieve stemming in de signwereld vormt een opmerkelijk contrast met de label- en verpakkingsmarkt. Die draaide op volle toeren tijdens de corona-jaren en lijkt dat ook vast te kunnen houden dankzij onomkeerbaar gebleken trends, zoals de enorme toename van online winkelen. Toch is het juist ook deze markt waar grote onzekerheden leven. De organisatie van vakbeurs LabelExpo, gepland voor eind april, durfde het niet aan ‘vanwege de marktsituatie en de Oekraïne-crises’ en verplaatste het evenement naar volgend jaar. En ook brancheorganisatie Finat slaat al maanden herhaaldelijk alarm over de schaarste aan materialen, zoals papier en karton, en de stijgende kosten ervan.

Vindingrijkheid in grootformaat

Het kan ook anders. De signwereld was de eerste die begin 2020 vakbeurs Fespa geannuleerd zag worden. Snel daarna stortten belangrijke marktsegmenten in: geen evenementen, geen beurzen, geen festivals – en dat betekende dus ook: geen sign-opdrachten. Met de nodige vindingrijkheid en creativiteit werden al snel alternatieven ontwikkeld en ontstond een lucratief ‘corona-portfolio’ van bijvoorbeeld afscherm-middelen, afstand-bevorderende vloerstickers en veilige-route bewegwijzering. En Fespa zag al in oktober 2021 kans om in Amsterdam als eerste alweer een vakbeurs op poten te zetten.

Technologische ontwikkelingen versterken elkaar

“Een mijlpaal”, noemde Fespa die beurs in Amsterdam. Maar ook “een voorproefje” van de Fespa World Expo die straks, eind mei, in Berlijn op het programma staat – en Fespa lijkt niet van plan daar nog van af te gaan wijken. Het moet de aanvang worden van “een periode van herstel” en van nieuwe groeikansen. Die zullen zich niet beperken tot de signwereld: ook de grafische industrie kan er zeker van meeprofiteren. Zoveel werd tijdens Fespa in Amsterdam al wel duidelijk.

De signwereld vormde lange tijd een gescheiden universum van de grafische industrie. En een eerste blik op de machines en materialen maakt duidelijk dat er inderdaad grote verschillen zijn. Toch groeien beide sectoren in rap tempo naar elkaar toe en wordt de overlap steeds groter. Dat heeft voor een belangrijk deel ook met technologisch ontwikkelingen te maken, waarbij partijen elkaar kunnen versterken. Laten we er eens drie noemen:

– Inkjet

Digitaal drukken rukt bij zowel signspecialisten als drukkerijen op. Waar de grafische industrie aanvankelijk vooral met toner aan de slag ging, nam inkjet in de signwereld al veel langer een hoge vlucht. Inmiddels vindt inkjet ook steeds meer zijn ingang bij drukkerijen. Dat zorgt ervoor dat grafische ondernemers, leveranciers en klanten steeds meer ‘dezelfde taal’ zullen gaan spreken als het om druktechnieken gaat. Dat geldt trouwens ook voor zoiets als ‘UV-LED droging’ – een term die je nu ook in beide werelden geregeld tegenkomt. Zo kunnen ze profiteren van de over en weer opgebouwde kennis en wordt de overstap minder groot.

– Workflow

Opvallend: tijdens Fespa in Amsterdam was het thema ‘workflow’ meer dan ooit aanwezig. Software zoals MIS- en ERP-systemen leken in de signwereld altijd op marginale aandacht te mogen rekenen, maar automatisering en efficiency worden ook hier nu steeds belangrijker.

Er werd cloud-gebaseerde workflow-software getoond, net als slimme koppelingen tussen printsystemen en afwerkapparatuur. Dat wil overigens niet zeggen dat er al sprake is van een volledige ‘Industry 4.0’-trend zoals in de grafische sector, waar het gebruik van JDF en JMF al veel verder is geïntegreerd in het productieproces.

– Automatisering

Interessant is ook de opkomst van robots (of cobots) in beide industrietakken. De op de OPC UA-standaard gebaseerde aansturing van deze machines kan dankzij koppelingen met de workflow voor verdere optimalisatie en besparingen in het productieproces zorgen.

Instappen wordt aantrekkelijk

Het wordt dus voor drukkerijen, die vaak hun bestaande markt zien afnemen, steeds aantrekkelijker om de stap richting de signwereld te maken. Daarmee zijn ze nog lang geen signbedrijf: bepaalde specialisaties zullen eerst buiten bereik blijven en ook zaken als het vakkundig kunnen aanbrengen en monteren van sign-toepassingen vergt aanvullende kennis en kunde.
Toch zijn er volop mogelijkheden om klanten een breder aanbod te kunnen doen en nieuwe klanten te kunnen aantrekken. Bovendien is de drempel (relatief) klein, zeker in vergelijking met die andere veelbelovende groeimarkt – de label- en verpakkingsmarkt. Geen wonder dus ook dat van de bijna 8.000 Fespa-bezoekers in Amsterdam, ruim de helft er voor het eerst een kijkje nam: zij kwamen af op het gras dat hier veel groener lijkt.

Ed Boogaard
Als onafhankelijk vakspecialist volg ik de ontwikkelingen in de grafische en media-industrie op de voet – nieuwsgierig naar de achtergronden, benieuwd naar de betekenis en altijd op zoek naar een ander perspectief. Sinds 2000 publiceer ik over de ontwikkelingen in de grafische industrie; eerst als (hoofd)redacteur van vakblad Graficus en sinds 2007 als zelfstandig tekstschrijver. Mede-oprichter van De Grafische Vakpers, platform voor onafhankelijke journalistiek voor de betrokken graficus.