Geld verdienen met kwaliteit
Drukkerijen die kritische ontwerpers en kunstenaars als belangrijkste klant hebben, worden steeds zeldzamer. Hetzelfde geldt voor opdrachtgevers die geld over hebben voor uitzonderlijke papiersoorten, bijzondere bindwijzen en steunkleuren. Ook in het verpakkingssegment wordt op een andere manier naar kwaliteit gekeken. Kan de kwaliteit van de mainstream-drukkerijen zich inmiddels meten met die van het topsegment? Of is de klant minder kritisch geworden?
Ze zijn er nog steeds: drukkerijen waar de klant wordt uitgenodigd om onder het genot van een kop koffie urenlang papiersoorten te vergelijken, de PMS-waaier te bestuderen en wild te brainstormen met de lithograaf. Het zijn drukkerijen waar de klant tijdens de productie aan de pers de kwaliteit komt controleren.
In het topsegment zetten ze nog steeds alles op alles om de allerhoogste kwaliteit te leveren. Nog steeds bestaan er klanten die een herdruk eisen omdat de kleur net iets te veel afwijkt van het gewenste resultaat. Nog steeds bestaan er opdrachtgevers die bereid zijn daarvoor de portemonnee te trekken. Het bewijs is onder meer te zien in het Amsterdamse Stedelijk Museum waar de expositie van de 33 Best Verzorgde Boeken is te zien tot 5 januari 2025. Waaronder het boek Six Impossible Things Before Breakfast van Ingrid De Coster, een losbladig werk met vissenbek, cirkelstans en een omslag met twee voorkanten. Het is een pareltje, net als de overige 32 bekroonde boeken, dat aantoont dat de aandacht voor bijzonder drukwerk zeker niet is verdwenen. Maar het aantal drukkerijen en binderijen die deze pareltjes produceren, neemt wel in rap tempo af. Hetzelfde geldt voor dergelijke opdrachtgevers. En dat heeft niet alleen te maken met de (hoge) kosten.
Krappere toleranties
De belangrijkste oorzaak is uiteraard de verandering van het medialandschap. De uitgaven in digitale media zijn in sneltreinvaart gestegen en een euro kun je maar één keer uitgeven. Bovendien maken digitale media veel conventionele producten overbodig. Denk bijvoorbeeld aan jaarverslagen, waaraan bedrijven ooit grote bedragen besteedden. De digitalisering blijft terreinwinst boeken en dat gaat ook in de toekomst zeker en vast ten koste van drukwerk – tenzij de grafische industrie drastisch van koers verandert. Overigens, er valt nog steeds genoeg geld te verdienen in de drukkerijen.
Zelfs als we de digitalisering buiten beschouwing laten, valt de relatieve krimp van drukkerijen in het topsegment op. Dat heeft mede te maken met de kwaliteitsverbetering bij de mainstream-drukkerijen – en dat heeft op zijn beurt weer te maken met de ver doorgevoerde standaardisering in de bedrijven. Sinds ISO 12647-2 door de offset-wereld werd omarmd, ging de kwaliteit met grote sprongen omhoog. De toleranties werden in de afgelopen jaren alleen maar kleiner en de kwaliteit werd steeds voorspelbaarder. Kritische klanten, zoals musea en makers van fotoboeken, kiezen nu regelmatig voor grote drukkerijen en beperken zich niet alleen tot specialistische leveranciers. Mooie boeken rollen met grote snelheid van de pers. Er is echter nog steeds ruimte voor verbetering.
Zo is er nog steeds veel te winnen door betere communicatie met de vormgever en de klant. Het onderscheid tussen PDF/X-1a, PDF/X-4 of PDF/A zegt menig vormgever bitter weinig. In sommige gevallen is de drukker er zelf ook niet echt mee bezig. Het gereedmaken voor een specifieke papiersoort is voor menigeen een hoofdpijndossier. Het resultaat is grijze middelmaat en good enough quality.
Er is ook winst te behalen door het inktgebruik te minderen. In sommige gevallen wordt de inktbezetting namelijk onnodig hoog gehouden. Dat komt de kwaliteit niet ten goede en soms gaat het zelfs ten koste van de kwaliteit. Er zijn uitgebreide debatten te vinden op internetfora over het gebruik van UCR/GCR. Zeker als het gaat om inkjet-producten is onnodig inktgebruik een verliespost voor alle partijen.
Uitgerekend de webshops scoren redelijk goed als het gaat om communicatie met de klant over technische zaken. Dat doen ze bijvoorbeeld met instructievideo’s. Zij zien het als een direct voordeel als het telefoonverkeer met de klant tot een minimum wordt beperkt. Minder vragen, minder klachten en minder overbodig materiaalgebruik betekent meer winst. Het is een belangrijke reden waarom vormgevers – die eerst behoorlijk kieskeurig waren bij het zoeken naar een geschikte grafische leverancier – massaal overstapten naar online drukkerijen. Ze raakten een uitgebreide keuze uit papiersoorten kwijt, maar daar kregen ze gebruikersgemak en de duidelijke communicatie voor terug.
Acceptatie
In de verpakkingsindustrie zijn procesoptimalisatie en communicatie niet minder belangrijk. Het eindeloos toevoegen van steunkleuren en de vele meters inschiet om op kleur te komen, hebben hun langste tijd gehad. Meten is weten, ook in de flexodrukkerij. Het moet allemaal veel efficiënter. Het aantal verpakkingen stijgt weliswaar, maar hetzelfde geldt voor het aantal merken. Onderzoeksbureau Nielsen Media telde dit jaar wereldwijd ruim een half miljoen merken. Steeds meer merken betekent steeds kleinere volumes per merk. Immers, de consument gaat niet ineens twee keer zoveel bier drinken, omdat er twee keer zoveel merken zijn.
Gelukkig is er steeds betere software beschikbaar voor kleurbeheer. Bovendien wordt het werken met vijf, zes of zeven proceskleuren steeds vaker geaccepteerd als alternatief voor steunkleuren. Dat brengt ook de acceptatie van de kwaliteit van inkjetpersen dichterbij. Het loslaten van conventies in de verpakkingsdrukkerij maakt de productie een stuk slagvaardiger en flexibeler. Daar komen de besparingen op het gebied van duurzaamheid bij, want productieoptimalisatie bespaart afval, energie en materiaalgebruik.
Om de (relatief) nieuwe ontwikkelingen op een goede manier in te zetten, is opleiding broodnodig. Zowel de klant als de drukkerij moeten daarmee aan de slag. De techniek is allang geen belemmering meer. Topkwaliteit is voor iedereen bereikbaar, in grote en (piep)kleine oplagen. Maar voor een losbladig werk met stans en vissenbek, dient het nog steeds aanbeveling om eerst serieus in gesprek te gaan met de drukker.