Frankfurter Buchmesse: het boek als remedie tegen onwetendheid
Het belang van de grafische industrie en het drukwerk dat er wordt gemaakt, moet steeds vaker krachtig worden verdedigd. Is het niet tegen de oprukkende digitalisering, dan zijn er wel milieumythes door te prikken of ongeziene kostenstijgingen te compenseren. Zelden zal een pleidooi echter zo kernachtig zijn geweest als dat van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky tijdens de Frankfurter Buchmesse: boeken zijn essentieel in de strijd tegen onwetenheid.
De 74ste editie van de Frankfurter Buchmesse had vorige week als motto: ‘Translate. Transfer. Transform’. Met 4.000 exposanten uit 95 landen is het de grootste boeken(vak)beurs ter wereld. Die trekt daardoor niet alleen uitgevers, schrijvers en boekenliefhebbers aan, maar bijvoorbeeld ook politici en koninklijke hoogheden laten zich er graag zien. Juist dat internationale karakter maakt de beurs in Frankfurt tot een belangrijk podium voor een onverminderd invloedrijk medium: het boek.
Op uitnodiging van de Buchmesse-organisatie en de Europese Federatie van Uitgevers sprak dit jaar de Oekraïense president Volodymyr Zelensky (op video) het beurspubliek toe. Hij wees er direct op dat dit jaar twee landen afwezig waren op de beursvloer: Rusland en Iran. Begin dit jaar veroordeelde de Buchmesse direct al de Russische inval in Oekraïne en werd de samenwerking met de betrokken overheidsinstanties rond de jaarlijkse collectieve beursstand van Rusland opgeschort. Zelensky stelde in zijn speech: “In plaats van cultuur, exporteert Iran nu dood en verderf. En Rusland importeert nu dood en verderf, in plaats van cultuur.”
Strijd tegen onwetenheid
Hij riep de uitgeverswereld op vooral te blijven publiceren over de misstanden rond de oorlogsvoering van Rusland tegen zijn land, om daarmee de onder veel Europese burgers heersende onwetendheid en onverschilligheid te pareren: “Mensen die van niets weten, zijn eenvoudig te manipuleren. Schrijf, publiceer en distribueer boeken over hen die Europa proberen te verzwakken met hun door corruptie of onwetendheid gestimuleerde beleid. (…) Kennis is de sleutel. (…) Boeken, documentaires, artikelen en reportages zijn het antwoord.”
Ook de voorzitter van het Oekraïense Uitgeversverbond, Oleksandr Afonin, benadrukte de destructieve werking van de oorlog op kennis en informatie: raketten vernietigen niet alleen de infrastructuur maar ook boekwinkels, bibliotheken en drukkerijen. Volgens Afonin blijven er, ondanks alles, boeken verschijnen in Oekraïne en wordt er met het ministerie van Cultuur gewerkt aan een herstelplan voor de uitgeverij-sector. Hij hoopt bovendien dat Europese landen een fonds oprichten om dat plan te ondersteunen.
Sancties hebben effect
Ondertussen heeft de boekensector in Rusland het zwaar. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een artikel dat vorige maand verscheen in de Russische zakenkrant Vedomosti. De krant sprak met verschillende kopstukken uit de grafische branche. Ze halen hun apparatuur, zoals ctp-machines, persen en bindstraten, voor 90 procent uit wat nu ‘vijandige staten’ worden genoemd, zoals Duitsland, Zwitserland en Japan. Door de sancties, opgelegd vanwege de oorlog van Rusland in Oekraïne, is dat nu onmogelijk. Bij gebrek aan reserve-onderdelen halen ze oude of stilstaande machines uit elkaar voor de benodigde onderdelen.
De Russische boekenindustrie heeft de overheid bovendien dringend verzocht om de grafische industrie uit te zonderen van de mobilisatie, schrijft Vedomosti. Personeelstekorten dreigen voor (gedeeltelijke) sluiting van drukkerijen te zorgen.
De meeste uitgevers in Rusland maken zich volgens Oleksandr Afonin schuldig aan de verspreiding van oorlogspropaganda. Toch zal de verschijning van zo’n artikel in Vedomosti hem ook sterken in de kracht van print in de strijd tegen onwetenheid. ‘Translate. Transfer. Transform’.
(Foto’s: Frankfurter Buchmesse / Ingo Hattendorf)