De uitdagingen van de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR)
Tijdens een masterclass Structural Design eerder dit jaar stelde Willem van Veen (Senior Adviseur Sustainability & Food Contact bij Indufed) een verrassende vraag: “Wat is een verpakking?” Een simpele vraag, dachten we. Totdat hij acht uiteenlopende voorbeelden liet zien: een kartonnen verzenddoos, een theelichthouder en zelfs een wc-rol. Het antwoord bleek minder eenvoudig dan gedacht.
Als het al lastig is om te bepalen wat een verpakking precies is, hoe ingewikkeld zal het dan zijn om de nieuwe Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) te begrijpen én toe te passen? De PPWR is een belangrijke nieuwe Europese wetgeving die een grote impact zal hebben op de maakindustrie. Tijd om de belangrijkste punten op een rij te zetten.
Sinds 1994 is de Packaging and Waste Directive een vast begrip om te proberen de afvalberg en de ecologische voetafdruk van verpakkingen en verpakkingsafval te beperken. Deze directive bleek toch te vrijblijvend met heel wat eigen interpretatie en met als gevolg een gebrek aan harmonisatie tussen de EU-lidstaten. Daarom gaat de PPWD, de ‘Directive’ nu over naar een PPWR, een ‘Regulation’.
Ambitieuze duurzaamheidsdoelen
De PPWR bevat strikte doelen voor verpakkingsafvalvermindering en wil ervoor zorgen dat alle verpakkingen in de EU tegen 2030 recyclebaar zijn. Het uiteindelijke doel is om de ecologische voetafdruk van verpakkingen te verkleinen en een circulaire economie te bevorderen. Voor de grafische industrie betekent dit dat ze innovatieve oplossingen moeten ontwikkelen om aan deze nieuwe eisen te voldoen, soms met andere materialen en grondstoffen, verbeterde recycleerbaarheid en minder vervuilende productieprocessen.
Verplichtingen en sancties
Een reden voor de aandacht voor PPWR is dat het niet-vrijblijvende verplichtingen oplegt. Bedrijven die niet voldoen aan de eisen, kunnen te maken krijgen met boetes en andere sancties. Dit maakt het naleven van de PPWR een prioriteit voor bedrijven om juridische en financiële risico’s te vermijden.
Impact op verpakkingsontwerp en productie
Voor de grafische sector heeft de PPWR aanzienlijke gevolgen voor verpakkingsontwerp. De regelgeving vereist bijvoorbeeld dat verpakkingen met minder materialen worden ontworpen en eenvoudiger gerecycled kunnen worden. De sector moet daarom flexibeler en innovatiever worden in het ontwikkelen van verpakkingsoplossingen die voldoen aan zowel esthetische, functionele als milieueisen.
Wat is er dus zo belangrijk voor de grafische industrie?
De PPWR biedt zowel uitdagingen als kansen. Bedrijven die actief volgen hoe deze regelgeving zich ontwikkelt en proactief oplossingen implementeren, zullen niet alleen voldoen aan de regelgeving, maar kunnen zich ook positioneren als duurzame marktleiders. Dit zal hen helpen bij het versterken van hun merk, het winnen van klantvertrouwen en het voldoen aan strenge Europese duurzaamheidsnormen die waarschijnlijk alleen maar strenger zullen worden.
Het finaal besluit wordt tegen ongeveer eind dit jaar begin volgend jaar al verwacht.
Enkele belangrijke punten uitgeselecteerd:
Een belangrijk streven van de verordening is dat alle verpakkingen tegen 2030 moeten voldoen aan een recycleerbaarheid van minimum 70% (minimum klasse C). Dit wordt bereikt door verpakkingen te laten voldoen aan specifieke ontwerpcriteria voor recycling en prestatieniveaus vast te stellen.
Tegen 2038 moeten alle verpakkingen ten minste voldoen aan de prestatieniveaus A of B, waarbij de hoogste niveaus een recyclinggraad van respectievelijk 95% en 80% aangeven. Afhankelijk van het type product zijn uiteraard andere recycleerdoelen vooropgesteld.
Zo wil men algemeen tegen eind 2025 minimum 65% bereiken en tegen 2030 minimum 70%. Voor papier en karton is dat tegen eind 2025 minimum 75% en tegen eind 2023 minimum 85% maar voor bijvoorbeeld hout is dat tegen eind 2025 25% en tegen eind 2030 minimum 30%.
Voor kunststofverpakkingen worden ook minimumeisen gesteld aan het aandeel gerecyclede inhoud. Tegen 2030 moet bijvoorbeeld contactgevoelig PET verpakkingsmateriaal minimaal 30% gerecycled materiaal bevatten, oplopend naar 50% in 2040. Er blijven uitzonderingen voor onder meer medische verpakkingen en composteerbare verpakkingen.
Daarnaast worden verpakkingen die overbodige lagen of onnodig gewicht toevoegen verboden, terwijl specifieke items zoals theezakjes, koffiepads en etiketten voor groenten en fruit composteerbaar moeten zijn. Sommige verpakkingen zullen volledig moeten verdwijnen, zoals single use plastic voor voeding en niet-verwerkte groenten of single use plastic verpakking voor bv suiker of melk.
Er komt een verplichte vermelding van de samenstelling van het materiaal op de verpakking zodat de consument kan weten hoe te gaan sorteren. Ook vermelding van de mogelijkheid tot hergebruik van de verpakking en een duidelijk verbod op labels of vermeldingen op milieueisen die de gebruiker kunnen misleiden.
Belangrijk hierbij is de uitzondering voor transport voor E-commerce.
De echte nodige specificaties zijn op dit moment helaas nog niet helemaal bekend.
Op nationaal niveau worden lidstaten aangespoord om verpakkingsafval per hoofd van de bevolking te verminderen met 5% tegen 2030, 10% tegen 2035 en 15% tegen 2040(dit ten opzicht van de cijfers in 2018). Recyclingdoelen en verdere details zullen worden uitgewerkt in aanvullende wetgeving.
Een ander belangrijke nieuwe eis is dat er maximum 50% lege ruimte mag bij een gegroepeerde verpakking, een transport verpakking of e-commerce verpakking.
Lege ruimtes opvullen met versneden papier, of polystyreen, of schuim of ander is hier geen oplossing.
Tegen 2030 wil men 40% en tegen 2040 zelfs 70% herbruikbare verpakking voor verpakkingen om te transporteren, ook voor E-commerce (enkel uitzondering voor direct voedingscontact toepassingen).
Ook hier kan over gediscuteerd worden. Hergebruik is vaak niet de beste oplossing.
Studies tonen aan dat herbruikbare verpakkingen niet altijd de nodige minimale aantal cycli bereikt om echt een betere oplossing te zijn.
Wat zijn nu de print gerelateerde elementen?
Inkten en vernissen en lijmen die aangebracht worden op het product vallen niet onder de definitie van verpakking.
De etiketten die op een verpakking komen, zelfs ook etiket bv op fruit en groeten, vallen wel onder de definitie van verpakking.
Labels, vernissen, inkten, lakken en lijmen, waarvan de totale hoeveelheid < 5% van de totaliteit vallen buiten de definitie van ‘samengestelde verpakking’ en dit betekent dan ook dat deze materialen niet zullen onderworpen worden aan de eisen voor recycleerbaarheid.
Met betrekking van composteerbaarheid van inkten, wat op zich ook vrij complex is en waar testen en certificaten duur zijn, zijn ook nog onduidelijkheden.
Deze nieuwe regels markeren een belangrijke stap in de richting van een duurzamer gebruik van verpakkingsmaterialen binnen de EU.
Maar er zijn nog heel erg veel vragen waar nog geen duidelijk antwoord op kan gegeven worden. Wat bijvoorbeeld met verpakkingen die dan uit verschillende materialen bestaan. Een mooi voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld een yoghurtpotje.
Zowel naar het recycleren als naar het gerecycleerde content is helemaal niet duidelijk genoeg hoe hiermee moet omgegaan worden.
Dit betekent echt wel dat de betrokken associaties dit heel erg kort blijven volgen en samen met enkele werkgroepen proberen om hun terecht standpunt rond deze regulatie te verdedigen en ervoor te zorgen dat deze verplichtingen niet alleen realistisch blijven maar ook steeds een positieve bijdrage leveren voor het leefmilieu, de maatschappij en de economie.
In het voorjaar volgend jaar zal VIGC opnieuw een masterclass ‘Structural Design voor verpakkingen’ aanbieden. Daar zal de PPWR ook weer kort aan bod komen. Volg zeker onze agenda op onze website om deze masterclass niet te missen.