De comeback van de QR-code. Nu echt.
De QR-code is lange tijd aangezien voor lelijk eendje maar blijkt nu uit te groeien tot, verrassend, een kip met gouden eieren. Misschien nog steeds lelijk, maar daar wegen de opbrengsten ruimschoots tegenop in deze tijd waarin alles om efficiency, data en interactiviteit draait.
Deze definitieve doorbraak is te danken aan het feit dat de streepjescode, zoals we die al ruim 50 jaar gebruiken op onder andere verpakkingen, vanaf eind 2027 wordt vervangen door de QR-code. Die overgang werd vorig jaar in beweging gezet door GS1, de non-profit organisatie die verantwoordelijk is voor het wereldwijde systeem van unieke streepjescodes. Met die codes krijgen producten een eigen identificatienummer zoals het vroegere European Article Number (EAN) dat nu Global Trade Item Number (GTIN) heet.
Zo’n streepjescode is handig, met als bekendste voorbeeld natuurlijk de supermarkt waar de kassa – bliep, bliep – automatisch het product herkent en er de prijs aan koppelt. Het nadeel van de streepjescode is dat er maar een beperkte hoeveelheid informatie in kan worden vervat, die bovendien alleen met speciale apparatuur en software kan worden gelezen: als consument in de supermarkt kun je er eigenlijk verder niet veel mee.
Streepjescode vervangen
De beperkingen van de streepjescode beginnen steeds meer te knellen in het huidige tijdperk waar efficiency, data en interactie een cruciale rol spelen in vrijwel ieder businessmodel. De oplossing is al wel een tijd voorhanden: in 1994 werd in Japan een matrix-code bedacht om auto-onderdelen snel te kunnen identificeren. Anders dan de streepjescode gaat het hier om een ‘2D code’: de code wordt niet alleen horizontaal gelezen, maar ook verticaal. Daardoor kan deze matrix veel meer informatie bevatten, inclusief controle-elementen zodat de code, in tegenstelling tot een streepjescode, ook bij beschadigingen vaak alsnog leesbaar blijft.
De Japanse matrix-code maakt het bovendien mogelijk om moeiteloos contact te leggen naar online informatiebronnen. De code laat zich eenvoudig scannen met bijvoorbeeld een smartphone – aanvankelijk waren daar nog speciale apps voor nodig, maar tegenwoordig zit die functionaliteit ingebouwd in vrijwel elke smartphonecamera. Daarmee ontwikkelde de matrix-code zich tot QR-code, kort voor ‘Quick Response’.
Lelijk eendje alsnog omarmd
Toch duurt het lang voor de QR-code ook buiten Japan op grote schaal wordt toegepast. Hoewel de streepjescode ook bepaald geen sierlijk beeldelement vormt, stuit de QR-code vaak op vooral esthetische weerstand. De gebrekkige acceptatie leidt er bovendien toe dat consumenten er ook onvoldoende gebruik van maken. Dat effect wordt nog versterkt doordat de QR-codes regelmatig naar onbereikbare of onbruikbare websites verwijzen.
De corona-crisis vormt een keerpunt: plots blijkt de QR-code een uitstekend middel om op contactloze wijze snel en eenvoudig informatie uit te wisselen. In restaurants, in winkels en op beurzen wint de QR-code dan snel aan populariteit op menukaarten, folders en visitekaartjes. Ook bij online betalingen vormt de QR-code al snel een vertrouwd verschijnsel. En nu wordt de QR-code volgens GS1 dus “door de industrie omarmd als de nieuwe standaard voor het delen van productinformatie”.
De QR-codes op verpakkingen zorgen er straks voor dat niet alleen de kassa’s als vanouds de inkopen automatisch – bliep, bliep – kunnen afrekenen. Klanten kunnen dezelfde code ook scannen voor aanvullende productinformatie, zoals de gebruiksaanwijzing of de ingrediënten en bereidingswijze – in hun eigen taal en bijvoorbeeld aangepast aan het seizoen. Tegelijkertijd kan de retailer met dezelfde QR-code zijn voorraadsysteem bijhouden. En ook de producent kan informatie ontvangen over degene die de QR-code heeft gescand, zodat die daar bijvoorbeeld zijn uitingen op af kan stemmen. De ware kracht van de QR-code zit hem dus in de mogelijkheden om veel meer data dan voorheen vast te leggen, te delen én te genereren.
Nieuwe impuls voor direct mail
De toepassing beperkt zich uiteraard niet tot verpakkingen. Volgens Bpost is het mede aan de QR-code te danken dat ook de effectiviteit van direct mail een nieuwe impuls krijgt: “Online respons en conversie beginnen in de brievenbus. Met een QR-code kun je die zelfs stevig versnellen”.
Het gebruik van QR-codes zit flink in de lift, nu het dankzij de toepassing ervan bij online betalingen via smartphones gemeengoed is geworden, aldus Bpost. “Daardoor is er bij consumenten een lage drempel om via QR-codes te reageren op marketingacties. De consument wil immers zo snel mogelijk terecht komen bij de informatie die voor hem relevant is. Wie een QR-code ziet, weet: hier moet ik actie ondernemen. De QR-code is met andere woorden het visuele symbool van een call to action. Het voordeel van een QR-code is dat het een beeld is – en een beeld wordt eerder bekeken dan tekst.”