Cybercriminelen mikken op KMO’s
Internetcriminaliteit is niet alleen een probleem van grote bedrijven; ook KMO-bedrijven zijn veelvuldig slachtoffer. De coronacrisis draagt hieraan stevig bij. De misdaadcijfers schieten door het plafond en het is niet langer de vraag of u wordt gehackt, maar wanneer. Tijd om te onderzoeken hoe u de schade kunt beperken.
Het stond keurig als kostenpost vermeld in het laatste kwartaalrapport van Bpost: 9,2 miljoen euro losgeld. De financiële tegenvaller was het gevolg van een ransomware-aanval op de Amerikaanse dochteronderneming, die daardoor dagenlang plat lag. Het bericht over Bpost was nog maar nauwelijks opgemerkt of daar waarschuwde het Belgische Centrum voor Cybersecurity (CCB) alweer voor de blootstelling van Belgische bedrijven aan het lek in de Microsoft Exchange-mailserver. De software-gigant was eind vorig jaar gehackt, waardoor servers van twee Amerikaanse ministeries werden besmet met een computervirus.
Het zijn zomaar een paar berichten van de afgelopen weken. De gevolgen van deze snel opkomende vorm van misdaad zijn groot, want het raakt zowel grote als kleine bedrijven en hun klanten. Internetcriminaliteit is als het coronavirus: het is onder ons, het gaat niet meer weg en het kost verschrikkelijk veel geld. Gelukkig kunnen we onszelf er enigszins tegen beschermen.
Kleine pakkans
Dat is hard nodig, want de groeicijfers zijn zorgwekkend. De politie registreerde in 2019 meer dan 30.000 gevallen, een stijging van 29,2% ten opzichte van 2018. Daarbij gaat het dus alleen om de gevallen die daadwerkelijk worden aangemeld. Er zijn vele vormen van cybercriminaliteit en de pakkans is klein. De bereidheid van de slachtoffers om aangifte te doen is laag. Slachtoffers hebben er weinig vertrouwen in dat de politie de mogelijkheden heeft om dergelijke misdrijven op te lossen, zo blijkt uit onderzoek. KMO-bedrijven hangen de computerinbraak ook liever niet aan de grote klok.
Er bestaan verschillende vormen van digitale criminaliteit. Bij phishing hengelt de crimineel bijvoorbeeld naar inloggegevens van de bankrekening, om zodoende te frauderen. In 2019 werden in België 2.365 gevallen van phishing geregistreerd; een drastische verhoging van 80,3% ten opzichte van het jaar ervoor. Wereldwijd hebben de aanvallen sindsdien een nog grotere vlucht genomen.
Een vorm van criminaliteit die sterk in het oog springt is ransomware, waarbij afpersers astronomische bedragen vragen aan bedrijven in ruil voor hernieuwde toegang tot hun eigen netwerk. In de maakindustrie hebben de afpersers de wind in de zeilen, want bedrijven worden steeds meer afhankelijk van ICT-oplossingen en internetverbindingen. De ontwikkeling van Internet of Things, Industrie 4.0 en de daarmee samenhangende robotisering, maakt goede beveiliging van de productieomgeving van doorslaggevend belang. Door de coronacrisis is werken op afstand bovendien toegenomen en de beveiliging van thuiswerkers is vaak nog minder goed op orde dan binnen het bedrijf.
Wanneer een crimineel de bedrijfssystemen op slot zet, is de druk om snel weer aan de slag te kunnen groot. Bedrijven kiezen er daarom vaak voor om het geëiste losgeld te betalen. Dat is onverstandig, want wie betaalt, houdt de misdaad in stand. Het bedrijf komt bovendien op de lijst van slachtoffers die makkelijk betalen. Een volgende gijzelingsactie is daarom snel te verwachten. De criminelen hebben gevoelige bedrijfsinformatie waarschijnlijk gekopieerd naar hun eigen harde schijf en kunnen daarmee doen wat ze willen. Een systeem dat door criminelen met succes is aangevallen, is per definitie corrupt. Gewoon de draad weer oppakken na het betalen van losgeld, is daarom uitgesloten.
De zwakste schakel
Er zijn verschillende manieren om het bedrijf weerbaarder te maken tegen digitale criminelen. Voor KMO’ers kan het verstandig zijn om het systeembeheer deels of geheel uit te besteden. Daarbij is het uiterst belangrijk om na te gaan of de veiligheid contractueel goed is vastgelegd. Het Nederlandse Radically Open Security, een non-profit organisatie van ethische hackers, raadt bedrijven aan om met grote partijen in zee te gaan als Google of Amazon Web Services. Zij hebben de veiligheid beter geregeld dan voor menig KMO’er in het eigen netwerk mogelijk is.
Niet alle toepassingen zijn echter in een cloud-omgeving beschikbaar, dus de kans is groot dat u toch afhankelijk blijft van het eigen bedrijfsnetwerk. Bovendien is de mens de zwakste schakel in de keten, zelfs als alle toepassingen in een veilige cloud-omgeving worden beheerd. Bewustwording van de gevaren van het internet blijkt in de praktijk onvoldoende. In de werkomgeving moeten middelen beschikbaar zijn die veilig werken stimuleren, zoals een wachtwoordbeheerder.
Ook het installeren van updates is van cruciaal belang. De meeste computeraanvallen maken namelijk gebruik van lekkages in de software van twee jaar oud. Minstens zo belangrijk zijn een goede firewall en virusscanner. De investering in een backupsysteem is noodzakelijk. Dat systeem moet zoveel mogelijk zijn afgescheiden van de rest van het netwerk, zodat de backup bij een cyberaanval niet wordt aangetast.
Verbetertrajecten
Inmiddels zijn er diverse organisaties die het probleem van cybersecurity hebben opgepakt. Zo investeert het Vlaams Beleidsplan Cybersecurity 20 miljoen euro per jaar in cybersecurity. Via ICON (Interdisciplinair Coöperatief Onderzoek) werken wetenschappers, industriepartners en/of sociale-profitorganisaties aan innovatieve oplossingen. Hiermee wil het Agentschap Innoveren & Ondernemen (VLAIO) het onderzoek verbinden aan toepassingen in het Vlaamse bedrijfsleven.
De Vlaamse overheid ontwikkelt beleid om cybersecurity specifiek bij KMO-bedrijven te verbeteren. VLAIO biedt in dit kader cybersecurity-verbetertrajecten aan. Het gaat om het inkopen van extern advies en begeleiding om de digitale veiligheid van het bedrijf te verbeteren. De ondersteuning bestaat uit een bedrag van 45 procent steun op trajecten tussen de 25.000 en 50.000 euro.
Voor de meeste KMO-bedrijven is ICT-veiligheid niet de eerste prioriteit. Toch loont het de moeite om u te informeren over de mogelijkheden om uw bedrijf en uw gegevens te beschermen. Diefstal van gegevens kan ook voor uw klanten enorm nare gevolgen hebben. Op de website van Centre For Cybersecurity Belgium (https://ccb.belgium.be/) is al veel informatie te vinden. De perfecte oplossing bestaat niet, want strenge beveiliging gaat vaak ten koste van functionaliteit. Maar net zoals het eenvoudiger is om in te breken bij een bedrijf met open deuren, geven cybercriminelen de voorkeur aan bedrijven zonder cybersecurity.