Color management plus

Fons Put
28 juni 2022
Eye-Opener

Sinds de introductie in 1993 is kleurbeheer goed geadopteerd in grafische productieprocessen: Adobe heeft het in al zijn softwarepakketten geïntegreerd, Fogra heeft een uitgebreide reeks offset-kleurprofielen ter beschikking gesteld, zelfs voor het World Wide Web is een standaard kleurprofiel gedefinieerd. Desalniettemin zien we vandaag de dag een aantal druksegmenten waar de vereisten inzake kleurbeheer een pak hoger komen te liggen. Het in gravure -en digitaal drukken van patronen voor vloerlaminaat is hierbij een mooi voorbeeld: hoe kan ik hier de kleur van mijn digitale bedrukking nauwkeurig laten overeenkomen met de kleuren van conventionele bedrukking? Als dit lukt kan digitaal drukken een zeer rendabele uitbreiding zijn om extra afdrukken van bestaande reeksen te maken. Hiervoor moeten echter een aantal obstakels overwonnen worden.

Metameren

In klassiek kleurbeheer is het de doelstelling om gedrukte kleur te matchen onder een bewolkte hemel (daglicht 50-licht), waarbij op leesafstand naar de kleur gekeken wordt (2° kijkhoek voor de specialisten). Hierbij worden CIELab-kleurcoördinaten berekend om de gedrukte kleur uniek aan te duiden. Voor een laminaat-bedrukking is dit een goed begin, maar de drukkleuren zullen hier ook in binnenverlichting aan specifieke kwaliteitsvereisten moeten voldoen. Je krijgt immers volgende situatie:

Fig. 1. De bovenste rij toont een perfecte kleurenovereenkomst tussen gravure en digitaal print onder D50-licht. De beneden rij toont de overeenkomst onder kunstlicht. Hier gaat het fout: de digitaal print heeft niet langer dezelfde kleur als de gravureprint (metameren).

Om bovenstaand metamere-probleem op te lossen volstaat het niet om kleur enkel via CIELab-kleurcoördinaten te managen. Sleutel ligt nu in het gebruik van spectrale kleurinformatie, deze bevat voor elke zichtbare straling de reflectie.

Fig. 2. De gebruikte kleurpigmenten in gravure en inkjet zijn in dit voorbeeld verschillend. Toch zal de oranje kleur er identiek uitzien onder D50-licht, maar onder kunstlicht vervalt de kleurovereenkomst (zie Fig. 1).

Om laminaatpatronen succesvol digitaal te printen, dienen de inkjet-inkten specifiek voor dit doel ontwikkeld te worden. De kleurpigmenten dienen afgestemd te worden op deze van de conventionele gravure-inkt. Interessant is hier zeer specifieke houtkleurige pigmenten gebruikt worden (ver van klassieke cyaan, magenta, geel – kleurmenging).

Fig. 3. Op de afgelopen Industrial Print Integration – conferentie tonen Marc Graindourze en Rita Torfs, business -en productmanager Industrial Inks, de water gebaseerde inkten voor o.a. het digitaal bedrukken van laminaat.

Kijkhoek

De structuur van het geprinte oppervlak is ook essentieel voor een aanvaardbaar resultaat. Breng je een nieuwe digitaal bedrukte laminaatplank aan tussen 4 in gravure bedrukte laminaatplanken, dan is het niet vanzelfsprekend dat die er langs alle zijden identiek uitziet. De oppervlaktestructuur tussen beide systemen dient ook zo goed mogelijk overeen te stemmen.

Glans

Zoals in een vorige nieuwsbrief vermeld zijn er talrijke methode om de glans van een oppervlak te beschrijven en te meten. In kleurbeheer vind je dit terug onder de benoeming BRDF (bidirectional reflectance distribution function): hoe ziet de kleur eruit onder verschillende hoeken bekeken?

Conclusie

Color management kan meer parameters omvatten dan louter de klassieke kleurmatching onder daglicht. In de nieuwste specificatie onder de noemer ICCmax zijn voorzieningen genomen om alle bovenstaande parameters af te dekken. Tijdens het VIGC-lerend netwerk rond kleur (2023) kan je hiermee kennismaken.