Anti-ontbossingswet dreigt regeljungle te worden
Eind dit jaar wordt de Europese anti-ontbossingswet van kracht. Maar het verzet ertegen groeit. Ook het Duitse grafische verbond BVDM sluit zich aan bij de roep om aanpassing en uitstel van de wet, die vorige week nog door leden van de EVP-fractie in het Europees Parlement een ‘bureaucratisch monster’ en een ‘jungle van regels’ werd genoemd.
Het protest betreft niet zozeer de doelstelling van de EU Deforestation Regulation (kortweg: EUDR). De wet moet ervoor zorgen dat alleen nog goederen en producten – waaronder ook papier en drukwerk – op de Europese markt worden gemaakt (of geïmporteerd), die niet zorgen voor ontbossing of aantasting van bossen. En wie kan daar nou tegen zijn?
Ook papier en drukwerk
De EUDR is de opvolger van de European Timber Regulation (EUTR). Die oude wet, uit 2013, had specifiek betrekking op de import van hout en houtproducten (zoals papier). De nieuwe regels gelden voor een breder pakket aan grondstoffen (en daarvan afgeleide producten) dan alleen hout, namelijk ook runderen, palmolie, soja, cacao, koffie en rubber – allemaal factoren die als belangrijkste oorzaken voor ontbossing worden gezien.
Bedrijven krijgen te maken met een reeks voorwaarden en eisen om aan de EUDR te kunnen voldoen. Die komen er op neer dat, in de hele productieketen, steeds moet kunnen worden aan getoond dat de gebruikte grondstoffen uit verantwoorde bron komen – inclusief zelfs de geolocatie ervan. Dat geldt dus voor pulp, papier en karton, maar ook voor boeken, kranten, folders, verpakkingen, etiketten, enzovoorts.
Wereldwijd gevolgen
De EUDR is in 2023 ingevoerd en gaf bedrijven 18 maanden de tijd om zich er tot 30 december 2024 op voor te bereiden (KMO-bedrijven krijgen nog zes maanden extra). De EU zelf zorgt voor onder andere een indeling van landen en regio’s naar risico op het gebied van ontbossing. Ook moet eind 2024 een digitaal systeem beschikbaar komen dat bedrijven moet helpen bij hun noodzakelijke zorgvuldigheidsverklaring (‘due diligence’).
Doordat de EUDR ook van toepassing is op materialen en producten die in de EU worden geïmporteerd, krijgen ook papierfabrikanten, verpakkingsproducenten en drukwerkleveranciers over de hele wereld er mee te maken. Zij moeten aan hun Europese afnemers kunnen aantonen dat ze zich aan de regels houden.
Dat leidde al tot verontwaardiging in bijvoorbeeld Brazilië, waar ze de EUDR als een protectionistische maatregel zien die de internationale concurrentie bemoeilijkt: het Zuid-Amerikaanse land is wereldwijd leverancier van alle in de wet genoemde grondstoffen (met uitzondering van palmolie). Brazilië overweegt met tegenmaatregelen te komen.
Voorbereiden op EUDR
Partijen zoals FSC spelen in op de aanstaande veranderingen. Het keurmerk steunt de EUDR “die in lijn is met onze missie”. Veel van de eisen die FSC stelt, komen overeen met die van de EUDR. Bovendien heeft het keurmerk aanvullende tools ontwikkeld, zoals de FSC Blockchain waarmee bedrijven de hele toeleveringsketen van hun hout(producten) kunnen volgen.
Ook een papierfabrikant als het Finse UPM stelt zich achter de doelstellingen van de EUDR: “Wij hechten groot belang aan duurzaam bosbeheer”. UPM zegt op zijn website er proactief alles aan te doen om voor het einde van 2024 helemaal EUDR-klaar te zijn – ondanks “geruchten die de ronde doen over mogelijk uitstel van de regeling.”
Verschillende partijen dringen inmiddels hardop aan op aanpassing en uitstel van de EUDR. De Oostenrijkse houtbouwsector bijvoorbeeld vreest voor de economische gevolgen en bepleit een betere balans tussen milieu- en economische belangen. Het Duitse grafische verbond BVDM heeft vooral zo zijn twijfels over de uitvoerbaarheid per 30 december: de beloofde risicoclassificatie is nog niet klaar en ook het digitale ‘EU TRACES’ systeem vertoont nog altijd gebreken.
Tóch uitstel?
Hoewel de Europese Commissie zich lang doof hield voor de protesten, lijkt EC-president Ursula von der Leyen nu toch bereid te luisteren naar het pleidooi voor uitstel van leden van haar eigen christendemocratische EVP-fractie in het Europees Parlement. Die noemden de EUDR vorige week een ‘bureaucratisch monster’ en een ‘jungle van regels’.
Volgens de EVP zou er al op korte termijn nieuws te verwachten zijn over mogelijk uitstel of een tijdelijke maatregel. Leden van de sociaaldemocratische, groene en liberale fracties hebben in reactie daarop aangedrongen op het onverminderd handhaven van de deadline.
Informatiesessies
Bedrijven in de grafische industrie doen er goed aan de ontwikkelingen rond de invoering (of het uitstel) van de EUDR op de voet te volgen. In België is de de FOD Volksgezondheid verantwoordelijk voor de uitvoering ervan en controle op de naleving. Er is een uitgebreide website beschikbaar en in oktober en november staan zes informatiesessies gepland. Maar dan is het natuurlijk wel al bijna 30 december.