Verpakkingen en de sprong voorwaarts
De verpakkingsindustrie mag ook de komende vijf jaar rekenen op aanhoudende groei. Tegelijkertijd moeten er in diezelfde periode grote veranderingen plaatsvinden – ingegeven door publieke perceptie en maatschappelijke trends op het gebied van milieu en duurzaamheid, en afgedwongen door Europese regel- en wetgeving. De industrie is al bezig met de aanloop voor de noodzakelijke sprong voorwaarts.
De grafische koepelorganisatie Intergraf organiseerde begin maart in Brussel ‘Shaping the Future with Packaging’. De conferentie stond voor een belangrijk deel in het teken van de grootste uitdaging die de verpakkingsindustrie te wachten staat: voorkomen dat de verwachte groei van de markt straks ook resulteert in de gevreesde toename van de hoeveelheid verpakkingsafval.
Beter gebruik van kostbare grondstoffen
Intergraf nodigde Maja Desgrées du Loû uit om – als het ware in het hol van de leeuw – namens de Europese Commissie uit te leggen waarom nieuwe Europese wetgeving in de maak is: “Als we niets doen, groeit de stroom aan verpakkingsafval tegen 2030 met nog eens 40 procent naar gemiddeld bijna 210 kilo per hoofd van de bevolking.” Dat is slecht voor het milieu en heeft ook economische gevolgen. “Er moet beter gebruik worden gemaakt van kostbare grondstoffen”, aldus Desgrées du Loû.
De nieuwe Europese Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) is de opvolger van de bestaande ‘richtlijn’ uit 1994. De PPWR is inmiddels aangenomen door de Europese Commissie en wordt nu aan het Europees Parlement voorgelegd. De verordening treedt naar verwachting eind 2024 in werking en beoogt, kort gezegd, het reduceren van de hoeveelheid verpakkingen en verpakkingsafval.
De PPWR is, anders dan de bestaande richtlijn, een regulering met een juridische basis en na implementatie ook direct wettelijk van kracht. In de PPWR zijn doelstellingen opgenomen en EU-lidstaten zijn verplicht daar tijdig aan te voldoen: in vergelijking met 2018 moet er in 2030 5 procent minder verpakkingsafval zijn, in 2035 moet de afname 10 procent zijn en in 2040 een reductie van 15 procent.
Recyclage en hergebruik bevorderen
De straffe doelstellingen van de PPWR komen niet helemaal als een verrassing voor de industrie: op allerlei fronten wordt al wel degelijk gewerkt aan het realiseren ervan – al wordt dat lang niet altijd gezien door het publiek. Intergraf bood daarom ook het podium aan partijen die inzetten op duurzame innovatie. Zoals bijvoorbeeld de frisdrankengigant Coca-Cola, die met het eigen ‘world without waste’-programma “onderdeel van de oplossing wil zijn” voor het verpakkingsafval-probleem.
Recyclage en hergebruik vormen de belangrijkste pijlers onder de Coca-Cola-strategie. Maar er wordt gezocht ook naar vernieuwende verpakkingsconcepten. Door bijvoorbeeld voor alle merken (zoals Coca-Cola, Fanta en Sprite) dezelfde flessen te gebruiken – en dus alleen de labels te vervangen – kunnen ze vaker en makkelijker worden hergebruikt. Een andere mogelijkheid om afval tegen te gaan is om voor specifieke merken juist een label-loze maar herkenbare fles te ontwerpen. Andere materiaalkeuzes kunnen eveneens het verschil maken. Door flessen voortaan van helder PET te maken, zou de recycleerbaarheid verbeteren.
Innovatieve oplossingen
Een ander goed voorbeeld van de innovatieve kracht van de verpakkingsindustrie vormt het Europese ‘Holy Grail 2.0’ project. Een groep van zo’n 160 partijen in de verpakkingsindustrie, waaronder namen als Mondelez, Unilever en L’Oréal, werkt daarin samen om tot een ‘intelligent sorteersysteem’ te komen en zo een circulaire economie mogelijk te maken.
Volgens projectleider Jan ’t Hart (AIM) zijn de doelstellingen voor 2030 alleen haalbaar als verpakkingsafval beter wordt ingezameld en daarna ook goed wordt gescheiden, zodat de verschillende materialen – zoals polypropeen (PP), polyetheen (PE) en PET – kunnen worden hergebruikt.
Om die betere materiaalscheiding te bewerkstelligen, ging in 2020 het project Holy Grail 2.0 van start. Doelstelling is te bewijzen dat een ‘digitaal watermerk’ als oplossing kan dienen, ook op industriële schaal. Zo’n digitaal watermerk moet op elke verpakking worden aangebracht en is gelinkt aan een centrale database met informatie over de materiaalsamenstelling. (Zie voor meer informatie ook het recente Eye Opener-artikel Het digitaal watermerk) Afvalverwerkingsbedrijven beschikken over speciale camera’s die de watermerken detecteren en op basis daarvan de verpakkingen automatisch sorteren.
Na testen in 2021 met eerste prototypes volgde begin 2022 een tweede fase met een ‘semi-industriële’ proefperiode. Eind 2023 moet de derde fase worden afgerond, met tests op industriële schaal. De bevindingen zijn positief, want volgens ’t Hart zal de Holy Grail 2.0-technologie volgend jaar in heel Frankrijk worden toegepast. Daarna moet op termijn de rest van Europa volgen – naar verwachting juist op tijd om straks te kunnen voldoen aan de aangescherpte eisen en doelstellingen in de nieuwe Packaging and Packaging Waste Regulation.
