Slim omgaan met merkkleuren
Gepubliceerd door M.A. Pedersen in het ‘Journal of Print and Media Technology Research – Vol. 11 No. 2 (2022)’ (IARIGAI).
Michael Abildgaard Pedersen is werkzaam aan “The Danish School of Media and Journalism”. Hier heeft hij een aantal onderzoeken gepubliceerd over merkkleuren. Het lezen waard zijn o.a. zijn studie om op wetenschappelijke basis passende merkkleuren te berekenen (waar het VIGC in samenwerking met de Artevelde Hogeschool een vervolg aan heeft gegeven) en een voorgestelde methode om merkkleuren beter te specifiëren (ook een paradepaardje binnen het VIGC). In zijn laatste publicatie beschrijft hij de gevolgen van merkkleuren direct op een beeldscherm te kiezen. Hier volgt een beknopte vertaalde samenvatting van zijn studie.
Color management mismatch
Color management is ontstaan in de drukkerij: kleurconversie (RGB naar CMYK), kalibratie van beeldscherm en drukprocessen, drukken van ‘fingerprints’ en het opvolgen van de stabiliteit van een drukproces. Deze activiteiten worden gesupporteerd door internationale processtandaarden (o.a. ISO 12647) en richtlijnen en specificaties van technische organisaties (Fogra, VIGC, SCGM…). Voor typische kleurprocessen uit het kamp van de merkeigenaar en ontwerper (kleurkeuze, kleurspecificatie en kleurbeschrijving) blijken er echter bijna geen technische richtlijnen te bestaan.
Hulpmiddelen voor ontwerpers zijn voornamelijk gericht op het creatieve proces: kleuren kiezen, kleurenthema’s samenstellen, kleursymboliek, etc. Er is echter nog geen ontwerpers-handboek gevonden dat zich richt op technische kleurspecificaties en reproductie. Er is dus sprake van een mismatch tussen de aanpak binnen gestandaardiseerde drukkerijen en hoe merkkleuren worden gekozen.
Design
Ontwerpers starten selecteren vaak een merkleur op basis van gevoel en emotionele waarde die bij het bedrijf hoort. Hierdoor is er al de perceptie dat er vrij gekozen kan worden uit elke denkbare kleur, reproduceerbaarheid is in dit stadium typisch secundair of afwezig voor de geest van de ontwerper.
De Pantonewaaier is traditioneel een veelgebruikt designer-hulpmiddel in dit proces. Kosten hiervan beginnen echter op te lopen: een volledige waaierset gaat al richting 700 tot 800 euro en na het Adobe-Pantone dispuut uit 2022 dien je je ook te abonneren op Pantone Connect om de Pantone-kleurbibliotheek te kunnen gebruiken. Er valt bijgevolg wel te verwachten dat ontwerpers en merkeigenaren meer en meer merkkleuren rechtstreeks via een weergave op een beeldscherm zullen kiezen. Zo heeft bijvoorbeeld geen enkele van de 75 studenten Grafisch Ontwerp aan de Deense School voor Media en Journalistiek (DMJX) University College een Pantone-waaier!
Pantone op een beeldscherm
Voor de designer kan dit een moeilijk verhaal worden. Pantone specifieert CMYK -en RGB-waarden voor de Pantone kleurboek. Voor de RGB-weergave op beeldschermen wordt hierbij de sRGB-kleurstandaard aangeraden. Probleem nummer één is al dat niet alle Pantone-kleuren een overeenkomstige sRGB-kleurcodering kunnen hebben (te klein sRGB-kleurgamut)! Als je als ontwerper de gespecificeerde sRGB-waarden invoert voor b.v. Pantone 1505 C, dan is de kleur al van bij de start verkeerd gespecifieerd (zonder dat je je ervan bewust bent). Ga je de kleur afdrukken in een color managed – printomgeving dan zal er een groot verschil zijn met de kleur op een gekalibreerd sRGB-scherm.
Onderzoek
Om orde in deze chaos te scheppen werd allereerst gezocht naar kleuren die niet in sRGB gecodeerd kunnen worden met als gevolg een groot verschil met hun wetenschappelijke CIELAB-waarde.
Op de grafiek zie je de beperktheid van sRGB om een aanzienlijk aantal Pantonekleuren correct weer te geven. Je kan de grootte van de fout inschatten door het kleurverschil tussen de CIELAB-waarde van de Pantonekleur en de afgeleide in RGB-kleurruimtes te berekenen. Hierbij is een grens van de00=3 gehanteerd als grenswaarde: kleurverschillen hierboven zijn ‘duidelijk’ waarneembare kleurverschillen.
Wat te doen?
Michael stelt als oplossing een aantal duidelijk omschreven fases die doorlopen moeten worden om tot een efficiënte aanpak te komen:
- Oorsprong.
Keuze van een kleur die de bedrijfswaarde vertegenwoordigt. De eerste overwegingen zijn dus gericht op de vraag of het een rode, violette, paarse, blauwe, groene, gele, oranje, bruine, zwarte, witte of metallic kleur moet zijn, inclusief de mate van zwartheid, tinten en helderheid. Zodra de tint is geselecteerd (bijvoorbeeld oranje), begint de volgende stap.
- Specificatie van de kleur.
Identificeren en benoeming van de kleur (bijv. Pantone 1505 C). Hierbij moet bekeken worden of de gekozen kleur op bevredigende wijze kan worden gereproduceerd met verschillende technologieën, CMYK (verschillende papiertypes), RGB (verschillende types), RAL, NCS, enz. Belangrijk is ook dat een kleurverschil (∆E00) wordt vastgelegd dat de merkeigenaar bereid is te accepteren.
- Kleurbeschrijving.
Technische beschrijvingen van de kleur in de huisstijl. Deze beschrijving dient de verschillende reproductietechnologieën te omvatten en zorgt ervoor dat de verschillende industrieën (print, online, verf, enz.) vakkundig aan de slag kunnen.
- Kleurbeheer (color management)
Converteren, kalibreren, karakteriseren en stabiliteit van reproductieprocessen beheersen.
- Reproductie
Dit is de praktisch uitvoering van de drukopdracht, met o.a de aanmaak van de PDF voor een drukconditie, gebruik van de juiste kleurprofielen en eventueel aanmaak drukproeven.
- Controle
Opmeten en controleren van de gereproduceerde kleur en aftoetsen met de toleranties uit de huisstijlgids.
