POD, de ongekroonde duurzaamheidskoning
Duurzaamheid en digitaal drukwerk worden zelden in dezelfde zin genoemd. Liever legt men de nadruk op problemen met ontinkten en recycling. Daarmee gaan we voorbij aan de belangrijkste reden waarom Printing On Demand (POD) duurzaamheidskampioen is.
Voordat Harry Buisman begon aan zijn carrière in de grafische industrie – onder meer als directeur bij Ted Gigaprint – ging de Nederlander begin deze eeuw aan de slag als inkoper bij uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum (BSL). Daar ontdekte hij dat de magazijnen vol lagen met onverkochte boeken met in overgrote meerderheid slechts één bestemming: de oudpapierbak. Dat had alles te maken met de manier waarop de uitgeverij inkocht. Men maakte een schatting van het aantal te verkopen boeken. Vervolgens werden er bij de drukker altijd extra exemplaren besteld, om te voorkomen dat de titel uitverkocht raakte. Een herdruk voor een paar exemplaren was in de traditionele drukkerij immers relatief onbetaalbaar. Inkopers kregen zelfs een bonus als ze meer inkochten dan nodig, vertelde Buisman tijdens een presentatie over de voordelen van POD.
De inkoopstrategie van BSL bracht hoge kosten met zich mee. De boeken namen in het magazijn jarenlang kostbare ruimte in beslag en aan het eind van de bewaarperiode werden ze in één keer afgeschreven en weggegooid. Buismans oplossing was eenvoudig en zorgde voor flinke besparingen: koop niet meer in dan naar schatting wordt verkocht en laat eventuele extra exemplaren digitaal drukken. De digitaal gedrukte exemplaren waren per stuk weliswaar duurder dan de conventioneel gedrukte boeken, maar per saldo was de uitgeverij veel goedkoper uit.
Geen alternatief
Het Centraal Boekhuis (CB) in het Nederlandse Culemborg maakte iets later een vergelijkbare ontwikkeling door. De organisatie stelt zichzelf ten doel om de levering van alle boeken te garanderen. Dat betekende dat er in het eerste decennium van deze eeuw miljoenen boeken in het magazijn stof lagen te verzamelen. Van 40 procent van de uitgebrachte titels werden er jaarlijks nog geen drie exemplaren verkocht. Elk jaar schreef de branche voor miljoenen euro’s aan boeken af, omdat er geen vraag naar was. Het model was onwenselijk en werd te kostbaar. POD bracht de oplossing. CB produceert en levert een boek binnen 24 uur – dezelfde tijd die vroeger nodig was voor de levering van een boek op voorraad.
De casus van CB is niet alleen maar een succesverhaal. In 2019 meldde het bedrijf dat er minder boeken op afroep werden besteld dan verwacht. De uitgeverijen moet bovendien reële aantallen als traditioneel drukwerk blijven bestellen, om het bijbestellen van teveel dure digitaal gedrukte exemplaren te voorkomen. Toch bleef CB in POD geloven, omdat het alternatief simpelweg onwerkbaar is geworden. Een jaar later meldde CB een groei van 20% ten opzichte van 2019 voor enkelstuks. De productie van kleine oplagen groeide met 106%.
De mythe van de rode sok
In beide voorbeelden zijn kostenbeheersing en voorraadbeheer de belangrijkste argumenten om te kiezen voor POD. Tegenwoordig zou ook de beschikbaarheid van papier worden opgevoerd om POD in te zetten. Duurzaamheid en vermindering van afval speelden in elk geval geen rol in de overwegingen van BSL en CB om aan de slag te gaan met POD. Ook elders wordt het milieuargument zelden gebruikt voor de inzet van POD.
Digitaal drukwerk staat in de opinie binnen de grafische industrie op gespannen voet met het milieu. Europa heeft zich tot doel gesteld om 75% van het geproduceerde papier en karton te hergebruiken tegen 2025. Het terug verwijderen van inkten en toners is hierbij een noodzaak om recyclagepapier te kunnen produceren. Inkjet heeft op dat gebied geen geweldige naam. Steeds opnieuw wordt het argument genoemd van de “rode sok in de wasmachine.” Inkjet-drukwerk laat zich lastig ontinkten en zou daarom zorgen voor vervuiling in het recycle-proces. Het Britse Royal Mail zag daarin zelfs een aanleiding om het gebruik van inkjet-inkten te ontraden. Het postbedrijf maakt hiermee van een muis een olifant. Het percentage digitaal drukwerk is immers nog steeds erg klein. Een rode sok bij de witte was is altijd een slecht idee, maar hoe schadelijk is een rode sok in een oceaan vol wasgoed?
Daar komt nog bij dat de ontwikkelingen van milieuvriendelijker inkjet-inkten en manieren om papier te ontinkten niet stilstaan. Er komen steeds betere methoden om papier op een kwalitatief goede manier te recyclen en een organisatie als Fujifilm stelt dat het drukwerk uit de Jetpress net zo goed ontinkt kan worden als dat van een offset-pers. Ook andere printerproducenten bieden milieuvriendelijker inkten aan en/of zijn volop bezig met de ontwikkeling ervan.
Minder papier, meer omzet
Blijft over alles waar een digitale drukpers op bespaart. Offsetplaten, rubberdoeken en allerhande chemicaliën zijn niet meer nodig. Inschiet behoort (grotendeels) tot de verleden tijd. Daar komt de belangrijkste besparing bovenop: POD doet niet aan overbodig drukwerk. Een uitgever die onzeker is over het succes van een nieuwe titel, kan met een piepkleine oplage de belangstelling in de markt peilen, voordat hij een grote oplage laat drukken. De supermark kan op basis van klant- en andere gegevens een folder samenstellen met exact de juiste aanbiedingen. Het voorbeeld van Colruyt toonde enkele jaren geleden al aan dat zo’n folder veel minder pagina’s bevat en veel meer omzet oplevert – ook voor de drukker.
In het rapport Sustainability Impact Of On-Demand High-Speed Inkjet Printing (H.C. Koops, Cambridge Institute for Sustainability Leadership, 2018) werd de uitstoot per kilogram van een boek gedrukt in offset vastgesteld op 2,50 kg CO2 tegenover 1,89 kg CO2 voor een boek gedrukt in inkjet. Het rapport stelt dat inkjet afval en overproductie verminderd. Doordat een boek vaker in de buurt van het verkooppunt of de klant kan worden afgedrukt, is ook de besparing op transport aanzienlijk.
Het rapport besluit dan ook met het advies om – ten faveure van het milieu – meer promotie te maken voor de mogelijkheden van inkjet. Daar gaat het helaas nog mis. De industrie verliest zich nog immer in statistieken over gerecycled papier en duurzaam bosbeheer. Ondertussen doet elk onnodig stuk bedrukt papier afbreuk aan het imago van de grafische industrie. Het is daarom belangrijk dat de bedrijfstak naar buiten treedt met de talrijke voordelen van POD, voordat de publieke opinie zich er tegen keert.
Axel Fischer – Head of Public Relations at INGEDE (International Association of the deinking industry) is dé specialist in het verwijderen van inkt van bedrukt papier/karton. In het lerend netwerk ‘Duurzaam ondernemen in de grafische sector’ gaat Axel uitleggen welke druk- technologieën (conventioneel en digitaal) zeer geschikt zijn voor recyclage en welke absoluut niet.
Meer info: http://www.vigc.be/events/lerend-netwerk-duurzaam-ondernemen-in-de-grafische-sector/