Pantone introduceert nieuwe kleurwaaiers
Toen ik startte als verantwoordelijke van het inktlabo bij een grote verpakkingsdrukkerij, was één van de eerste zaken, wat ik deed, alle pantonewaaiers in de drukkerij vernieuwen.
Aan elke drukpers lag een waaier, de orderbegeleider had er ééntje, ikzelf had nog een andere, de kleurverschillen waren enorm.
Standaard vermeldt een Pantone-waaier dat deze elk jaar moet vernieuwd worden omdat er vervuiling en verkleuring kan optreden door gebruik, door licht, door papierveroudering of andere reden bijvoorbeeld doordat Pantone overgaat naar een ander papier…
Heel trots nam ik de toch wel dure bestelling van 10 nieuwe waaiers in ontvangst, uiteraard, allemaal van eenzelfde uitgave (vermelding vooraan in de waaier).
De ontgoocheling was enorm groot toen ik zag dat deze volledig nieuwe waaiers onderling heel erg grote kleurverschillen toonden, vooral in de minder donkere tinten waar veel transparant wit in de formule zit. Toen ik hierover contact opnam met de toenmalige vertegenwoordiging van Pantone in België, werd dat snel afgewimpeld als ‘normaal’ en werd er me toen ook gezegd dat de waaier maar een leidraad was voor kleurcommunicatie, geen ‘kleurmodel’. Het procedé om de waaiers te drukken, namelijk in droge offset, kon onmogelijk alle waaiers afleveren zonder onderlinge kleurafwijking.
Wat ik toen leerde, bleef altijd hangen. De kleuren van een fysieke pantone-waaier echt als kleurmodel gaan gebruiken, is dus niet de bedoeling, ook al wordt het tot op heden nog vaak zo gedaan door designers en brandowners.
Gelukkig maken de nieuwe mogelijkheden met digitale kleurinformatie het ondertussen heel goed mogelijk om deze digitale informatie wel als “kleurmodel” te gaan gebruiken en hierover goed te communiceren. (L*a*b*-waardes/CXF-waardes/…).
Een blijvende frustratie bij gebruik van de waaier, blijft ook dat veel kleuren in de waaier niet in één inktlaag kunnen gedrukt worden. Donkerblauwe kleuren zoals PMS 280 of bv 072 zijn heel erg zwaar gedrukt. Zo hadden oude waaiers bij de fluo-kleuren de vermelding “2X” om aan te geven dat die sterkte alleen in twee inktlagen te bereiken was. Deze vermelding viel met de jaren weg en de kleursterkte van de fluokleuren zijn onmogelijk te bereiken in één inktlaag.
In december 2022 kwam Pantone met een hele nieuwe waaier. Ze voegden 224 nieuwe kleuren toe, en deze keer ook vijf nieuwe basiskleuren, dus er wordt niet langer met 14 maar nu met 19 basisinkten gemengd.
Inktleveranciers moeten bij Pantone een licentie krijgen om hun kleuren volgens de Pantone basiskleuren te mogen vernoemen. Dit gebeurt na jaarlijkse goedkeuring van de kleurtint en de kleursterkte. Dat zal dus nu ook het geval zijn met deze nieuwe basiskleuren die op dit moment nog niet bij elke inktleverancier te verkrijgen zijn. De nieuwe basiskleuren worden ‘eco-friendly’ genoemd op de website van Pantone. Ze zouden ook geschikt zijn voor naverwerking zoals bv lakken. Wat dat juist inhoudt, probeer ik nog te achterhalen.
Een snelle blik op de waaier toont dat er in veel formules meer componenten worden gebruikt om te mengen. Hoe meer componenten en hoe kleiner de mengpercentages, hoe meer kan op fouten en dus kleurafwijkingen. Om volgens de formule te gaan mengen, moet een drukker dus ook meer inkten op stock gaan zetten. Ondertussen zijn er wel minder en minder drukkers die deze richtformules nog gaan gebruiken, zeker in de verpakkingsdrukkerijen, maar voor andere drukkers blijft dit hun enige houvast omdat ze te weinig inkten mengen om echt over te gaan naar een mengstation met daaraan gekoppeld een aangepast softwarepakket.
Iemand merkte op LinkedIn ook al op dat er fouten staan in de waaier. Zo kan je zien dat PMS 107C en PMS 108C exact dezelfde formule hebben, en bv ook PMS 113C en PMS114C. Ook in de U-waaier komen dergelijke fouten voor. Dus hier zal ongetwijfeld nog een correctie volgen.
Een andere bedenking, is het gebruik van dekwit in de mengformules.
In eerdere edities werd er al gebruik gemaakt van ‘extender’ in de waaier met pastelkleuren. Dit is dan een alternatief voor transparant wit, maar met ‘niet-vergelende’ vernis.
Hoeveelheden dekwit in de formules kan wel handig zijn om de vervuiling van substraten te gaan maskeren. Bij het bedrukken van bepaalde kartonsoorten komt het karton er heel erg door, waardoor kleuren door dit karton ‘vuil’ worden en dan is een tikkeltje dekwit wel handig maar dit is zeker niet nodig op standaard glanzende witte papiersoorten. Het toevoegen van dekwit is toch iets dat een inkleverancier zelf maar beperkt zal voor kiezen, specifiek voor de drukeigenschap van dekwit en de moeilijkheid dit op grote percentages te gaan inzetten.
Een hogere hoeveelheid dekwit in je formule betekent dat je meer inkt nodig hebt in gewicht want het soortelijk gewicht van dekwit is hoger. Daarbij komt nog dat bij hogere inktlaagdiktes minder snel kleurverschillen zichtbaar worden. Dit heeft ook een invloed bij overdruk van pantone kleuren uiteraard. In de nieuwe waaier staan formules met meer dan 30 % dekwit, wat toch wel heel bedenkelijk is.
Het lijkt ons ook interessant deze nieuwe gedrukte waaiers eens uit te meten en te vergelijken met de digitale pantone kleurinformatie. Welke kleurafwijkingen zullen we zien en wat kan nog aanvaardbaar lijken?
Dus, je merkt het al, er zijn tamelijk veel vragen en opmerkingen en VIGC heeft hierover al enkele partijen aangesproken.
Van zodra meer interessante informatie ter beschikking is, zullen wij hier zeker nog op terugkomen in één van de volgende nieuwsbrieven.