Goed nadenken over Artificial Intelligence

Vrijwel onzichtbaar maar overal aanwezig: de magie van AI is ook op Drupa straks niet weg te denken. Je herkent het aan termen als ‘smart’, ‘machine learning’ en ‘5.0’ – maar wat zijn nu eigenlijk de kansen en eventuele risico’s van AI voor onze sector? Precies die vraag legde de Europese koepelorganisatie Intergraf voor aan jonge grafici. De Nederlandse Pien Haks won met haar betoog de eerste prijs.

Met de jaarlijkse Young Talent of the Year competitie daagt Intergraf jonge grafici uit hun gedachten op papier te zetten over een actueel thema in de industrie. Zo geeft ze een stem aan de jonge generatie (niet ouder dan 25 jaar), die mede de toekomst van de industrie bepaalt.

Efficiëntie en kostenbesparingen

In die toekomst zal artifical intelligence (AI) onvermijdelijk een rol gaan spelen – daar waren de deelnemers het over eens. Natuurlijk biedt AI legio kansen: van het automatiseren van routine-taken, minder menselijke fouten en hogere productiviteit, tot de optimalisatie van processen. ‘AI zal de industrie blijven veranderen, gedreven door de behoefte aan efficiëntie en kostenbesparingen’, aldus Haks.

Begrensde mogelijkheden

Toch verwacht de Portugese Constança Barbosa Simões, die de derde prijs won, dat AI nooit volledig zelfstandig kan opereren in de grafische industrie. Ze schrijft:  ‘Het grafische vak is een vorm van kunst, waarbij menselijke intuïtie onmisbaar zijn – iets wat AI niet kan evenaren. AI heeft begrensde mogelijkheden, omdat het door mensen wordt gemaakt. Zodra de mens de verdere ontwikkeling ervan stopt, is het afgelopen met de innovatie van AI.’

Marcus Rasmussen uit Denemarken eindigde op de tweede plaats. In zijn visie lijkt AI te functioneren als een op zichzelf staand systeem, als toevoeging aan bestaande workflows. Zo zou een “PrintGenius AI”-systeem, gebaseerd op natural language processing (NLP) en machine learning, kunnen werken als een bedrijfsspecifieke vraagbaak voor allerlei problemen – van het correct mengen van de juiste Pantone kleuren tot het oplossen van foutmeldingen op machines in de productie.

Saillant detail: de afbeelding op het omslag van Rasmussen’s inzending toont een kennelijk door AI gegenereerde drukkerij. Let bijvoorbeeld ook op de man aan de pers, wiens linkerhand zes vingers telt.

Flinke investeringen

Los van de benodigde databeveiliging en het mogelijke verlies aan oplossingsvermogen bij medewerkers, voorziet Rasmussen vooral dat er flinke investeringen nodig zullen zijn om zo’n AI-systeem van voldoende data te voorzien en het te trainen om het voorspellende en analytisch vermogen ervan te verfijnen. Ook waarschuwt hij ervoor dat een dergelijk systeem flexibel en robuust moet zijn omdat het anders het risico loopt verouderd te raken, onder andere vanwege de snelle ontwikkelingen juist op het gebied van AI.

Young Talent of the Year winnaarPien Haks is verbonden aan het Nederlandse grafisch opleidingscentrum GOC. Zij zet in haar betoog helder en gedetailleerd uiteen hoe AI op vrijwel elk onderdeel van het grafische bedrijf invloed zal hebben, of dat nu om het bedrijfskantoor gaat, de prepress/dtp-afdeling, de creatieve ontwerpers, of de productieafdeling.

Kansen en kanttekeningen

Tegenover alle kansen en mogelijkheden zet ze de nodige bedenkingen in de vorm van risico’s. Automatiseren kan immers leiden tot verlies aan kennis en vaardigheden. Bij vergaande automatische procesoptimalisatie dreigt prijs het te winnen van kwaliteit. Goedkoop door AI gegenereerd beeldmateriaal levert mogelijk problemen op met copyright en intellectueel eigendom. En door al die slimme zelflerende machines en apparatuur wordt de afhankelijkheid van een leverancier misschien wel erg groot. (Een vraag die je je tijdens een bezoek aan Drupa zeker ook moet stellen.)

AI Prompt Engineer heeft de toekomst

Meer algemeen wijst Haks op het dreigende verlies van banen, met name in administratieve functies en in de productieomgeving, als gevolg van AI. Tegelijkertijd kan AI zorgen voor betere arbeidsomstandigheden, waardoor het verzuim naar beneden gaat. En in de AI-industrie zelf ontstaan weer nieuwe banen. ‘De mensen die goed weten hoe ze AI kunnen gebruiken (en dus weten hoe ze een opdracht – of prompt – moeten formuleren), hebben goede kansen. De functie van AI Prompt Engineer is zo’n gek idee nog niet’, citeert Haks in haar stuk.

Ook op het gebied van duurzaamheid – één van de belangrijke hoofdthema’s tijdens Drupa –  is nog een kanttekening nodig: volgens Haks blijkt uit onderzoek dat de ontwikkeling van één zelflerend algoritme zo’n 313 ton CO2-uitstoot veroorzaakt – vijf keer zoveel als de uitstoot van een gemiddelde auto gedurende zijn hele bestaan.