Aanloop naar DRUPA: Duurzaamheid
Eind mei is het startschot van een nieuwe DRUPA-editie, de wereldbeurs voor grafische productietechnologie. Om jullie voor te bereiden op dit mega-event, voorzien de VIGC- redacteurs een reeks thematische artikels. Eerste thema in de rij is ‘duurzaamheid’. Bekijken we een aantal globale trends en gevolgen op grafische productie.
Wat is duurzaamheid?
Eigenlijk is het begrip duurzaamheid te herleiden tot ‘toekomstige impact van menselijk handelen op geografische schaal’. Druk je bijvoorbeeld kartonnen verpakkingen, dan creëer je onmiddellijke economische waarde, maar in de toekomst is het niet uitgesloten dat je restverpakking terechtkomt in een verbrandingsoven op een ander continent. Dergelijke negatieve impact is niet wenselijk in onze kennismaatschappij en je ziet dagelijks hoe het beleid zich hieraan aanpast. Men verlangt dat je in je bedrijf de ‘Carbon footprint’ van je organisatie en producten in kaart brengt, dat je ESG-roadmaps (Environmental, Social and Governance) opstelt, dat je volgens CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) rapporteert…Specifiek voor de grafische sector zijn er de aangescherpte Europese doelstellingen voor papier & kartonverbruik: er moet meer papier -en kartonverpakking ingezameld worden voor hergebruik. CEPI (CONFEDERATION OF EUROPEAN PAPER INDUSTRIES) publiceert jaarlijks cijfers voor welke productsegmenten dit goed lukt en waar er werk aan de winkel is.
Circulaire Ecosystemen
Circulaire ecosystemen spelen een cruciale rol in grafische productie. Reeds in 1972 heeft Europa het principe van ‘de vervuiler betaalt’ aangenomen. Toen werd eigenlijk de basis gelegd voor duurzaam beleid. Als je product het milieu belast dan staan daar kosten tegenover! In Vlaanderen heeft men hier volgende denkpiste gevolgd: om de vervuiler te laten betalen moet de producent een bepaalde som op voorhand betalen om achteraf de impact op het milieu te bekostigen. In geval van consumentenverpakkingen is hiervoor bijvoorbeeld de organisatie “FOSTPLUS” opgericht, die de inzameling van gebruikte consumentenverpakkingen en hergebruik organiseert. De kost voor de verschillende verpakkingsmaterialen kan je raadplegen via https://www.fostplus.be/nl/leden/de-groene-punt-tarieven
Dit systeem kan enkel goed werken als kost om gebruikt papier -en karton in te zamelen en er opnieuw papier van te maken rendabel is. Zo wist een grote retailer me te melden dat zijn vervuiler-kost de laatste jaren verdrievoudigd is. Als respons experimenteert deze retailer nu met nieuwe verpakkingsloze concepten, kijken hoe dit evolueert! Naast papier staan ook plastic verpakkingen onder druk. Door de overproductie van olie en gas (China koopt massaal goedkope Russische olie en gas in) kan je zeer goedkoop nieuwe plastics produceren, waardoor de markt van recyclageplastic het zeer moeilijk heeft.
De duurzame drukkerij
Wat is nuttig voor een duurzame aanloop richting DRUPA? Opdrachtgevers zijn druk in de weer met het becijferen van de milieu-impact van hun grafische producten. Hiervoor zijn gespecialiseerde databases voorhanden (o.a. SimaPro). Deze impact-cijfers worden hoofdzakelijk door de opdrachtgever (‘ECO-design’) gebruikt, bij het ontwerp van nieuwe grafisch producten. Waar je als drukkerij direct mee aan de slag kan is het energieverbruik. Dit heeft naast het substraat de grootste impact op het grafisch eindproduct.
Voor digitale drukpersen is er een ISO-standaard (ISO 20690) voorhanden om het energieverbruik objectief te meten. Dit is gebaseerd op het verbruik als de digitale pers productie draait en in ‘stand-by’ -en ‘sleep’-modus staat. Het energieverbruik wordt weergegeven als de oppervlakte die je kan bedrukken per Kilowattuur (KWh). Een aantal drukpersfabrikanten hebben dit intussen expliciet opgenomen in de productspecificaties, een aan te moedigen trend! Ook voor conventioneel drukken is energie (KWh en gas essentieel: zo investeerde Roularta recent in nieuwe energie-efficiënte droogovens in de heatset-drukkerij. Ook in UV-offset is dezelfde trend merkbaar, de klassieke energieverslindende kwikdamplamp wordt in snel tempo vervangen door LED-UV lampen.
Naast de grootte van het energieverbruik is ook het type energie van belang. Gebruik je hernieuwbare energie (zon, wind…) dan is dat een ander verhaal als je gebruik maakt van energie via verbranding van fossiele brandstoffen (kolen, gas). Per land kan je een index raadplegen die rekening houdt met de impact van de energieopwekking (https://www.carbonfootprint.com/international_electricity_factors.html). Het land waar je drukpers staat, speelt dus ook een belangrijke rol: de impact van de drukpers in Frankrijk (nucleaire energie) is een flink pak lager dan dezelfde drukpers in Polen (kolencentrales).
Tips voor een bezoek aan Drupa
Als drukkerij kan je je niet verstoppen voor duurzaamheid. Verankerde wetgeving maakt dat je klanten reeds in de ontwerpfase duurzaamheidanalyses opstellen, met rechtstreekse impact op de volledige kost van een grafisch product. Als drukkerij kan je je in dit landschap competitief opstellen door met kennis van zaken te investeren in grafische apparatuur en uitrusting. Relevante vragen zijn:
- Wat is het gestandaardiseerde energieverbruik van de digitale printer (bedrukt oppervlakte per KWh)?
- Is het op deze pers bedrukte papier & karton ontinktbaar voor hergebruik? Zijn er INGEDE-scores beschikbaar? (INGEDE is de ‘international association for the deinking industry’, ze hebben een standaard test om de ontinktbaarheid van bedrukking te bepalen).
- Welke substraten kan je op de pers gebruiken? Zeker bij Inkjet is dit belangrijk, kan je hier ook gebruik maken van gerecycleerd papier?
- Zijn er impact-cijfers beschikbaar van de substraten en inkten (bijvoorbeeld in een SimaPro database)?
Succes met je bezoek! Eind februari start het (gratis) VIGC lerend netwerk rond duurzaamheid. In vier voormiddagen trachten we hier een goed objectief beeld te scheppen van duurzaamheid en effecten op de grafische sector. Voor meer info en inschrijving:
https://www.vigc.be/events/lerend-netwerk-duurzaam-ondernemen-in-de-grafische-sector-feb24/
